معرفی برنامه آزمایشگاه اندازه گیری ید در ادرار

 

 

تنها هورمونهاي داراي عنصرمعدني،هورمونهاي تيروئيدي هستند. عنصر يد براي ساخت هورمونهاي تيروئيدي ضروري است. کمبود هورمونهاي تيروئيدي در زمان کمبوديد،قابل پيش بيني است. اختلال درتکامل جسمي وذهني کودکان وگواتربزرگسالان از عوارض کمبود هورمونهاي تيروئيدي و به عبارتي کمبود يد است.  از آنجا که پس ازشناسايي کمبود يد،جايگزيني آن به سادگي امکانپذيراست،خوشبختانه کمبود يدقابل پيشگيري ترين علت عقب افتادگي ذهني محسوب مي شود.

كمبود يد و گواتر يكي از مشكلات تغذیه ای عمده در کشور بوده است. اجرای برنامه پیشگیری وکنترل کمبود ید ویددار کردن نمکهای خوراکی طی سالیان گذشته موجب کاهش قابل ملاحظه شيوع گواتر دركشور شده است . براساس نتايج چهارمين پايش ملي برنامه پيشگيري وكنترل اختلالات ناشي ازكمبود يد  كه درسال ۱۳۸۶ انجام شده است ،شيوع گواتر از ۶۸%  در سال ۱۳۶۸به ۵/۶ درصد رسيده است كهمبين استمرار موفقيت در مهار كمبود يد در كشور و پيشگيري از اختلالات ناشي از آن كه قبل از شروع برنامه نه تنها به صورت گواتر آندميك در همه استان‌ها و هيپراندميك در بيش از يك سوم استان‌ها وجود داشت ، بلكه اثرات وخيم آن بر كاهش رشد ذهني و جسمي، قدرت يادگيري، آستانه شنوايي و اعمال پسيكوموتور به ويژه در كودكان، نوجوانان و جوانان مشهود بود.

تشخيص و پيگيري درمان کمبوديد،هردونيازمندتأييدآزمايشگاهي هستنداز آنجا که بیش از ۹۰% ید دریافتی از طریق ادرار دفع می گردد و این میزان به دریافت تغذیه ای اخیر ید بستگی دارد، سنجش ید در نمونه ادرار شاخص خوبی برای تعیین وضعیت ید دریافتی است به منظور حصول اطمينان از اين كه در يك منطقه ميزان يد دريافتي مردم كافي است مي بايست در هر سال ۲۴۰ نمونه در هر دانشگاه / دانشكده جمع آوري گردد و نمونه ها به آزمايشگاه منتخب پايش ادواري يد ادرار جهت اندازه گيري ميزان يد ادرار ارسال شود، بر این اساس نمونه ادرار راندوم دانش آموزان ۱۰-۸ ساله گرفته شده و پس از تکمیل خوشه ها آزمایشگاه محلول سازی را آغاز کرده و بعد از اطمینان از صحت استانداردها اندازه گيري ید به روش هضم اسیدی را انجام می دهد.

شایان ذکر است که در این معاونت پایش ید استان اصفهان، استان قم و استان چهارمحال بختیاری انجام می گردد.

ميزان يد ادرار مهم‌ترين شاخص بيوشيميايي نشاندهنده وضعيت تغذيه‌اي يداست. ميانه يد ادرار طبيعي مويد كفايت تغذيه‌اي يد و حذف IDD( اختلالات ناشی از کمبود ید)  در يك جمعيت است. ميانه يد ادراري مساوي يا بيشتر از  ۱۰۰ ميكروگرم در ليترنشانگر اين است كه ۵۰ درصد نمونه‌ها زير ۱۰۰ ميكروگرم در ليتر بوده و بنابراين باكمبود يد مواجهند. معهذا اين حد ميانه يدادرار بعنوان شاخص كفايت يد رساني در يك منطقه شناخته شده است.