معرفی برنامه بیماریهای زئونوز ( قابل انتقال بین انسان و حیوان )

 

 

تعريف زئونوزها:(W.H.O)

بيمارِيها ياعفونت هائی هستند  که بطور طبیعی  بین انسان  و حیوانات مهره دار پست تر قابل انتقال هستند.

 

مهمترین و مطرح ترین بیماریهای زئونوز:

لیشمانیوزها(ازجمله سالک و کالاآزار)- تب مالت - تب کریمه کنگو- تب دنگ –سیاه زخم –هاری وحیوان گزیدگی–لپتوسپیروزیس - کیست هیداتید –مشمشه –توکسوپلاسموزوجنون گاوی(vcjd)

 

اهميت بیماری های قابل انتقال بین انسان و حیوان:

۱- بر اساس آخرین گزارش WHO،  ۶۱% بیماری های عفونی و ۷۵% بیماری های نوپدید زئونوز هستند.
۲- وجود مخازن و ناقلین و عوامل بیماری زای متعدد.
۳- خطر انتقال  بيمارستاني (تب خونريزي دهنده كريمه كنگو).
۴- توانايي ايجاد اپيدمي (سالك، تب مالت).
 ۵-وجود عوامل ايجاد كننده مختلف و تظاهرات باليني متعدد.
۶-مرگ و مير ۱۰۰% در برخي موارد (هاري، سياه زخم ريوي).

۷-استفاده روزانه و گسترده از فرآورده هاي دامي

۸- توانايي آلودگي در گونه هاي مختلف حيوانات

۹- سهولت تماس با دامها و ساير حيوانات

۱۰- ايجاد عفونتهاي مزمن و بدون علامت در حيوانات ( سالمونلا ، اكينوكوك ، توكسوكارا ، توكسوپلاسما و .... )

۱۱- آلودگي وسيع حيوانات اهلي و وحشي

۱۲- وجود بند پايان به عنوان ناقل و مخزن برخي از اين بيماريها

۱۳- در دسترس نبودن واكسن قابل قبول براي پيشگيري از ابتلا موارد انساني و حتي حيواني

 

 مشكلات ريشه كني زئونوزها:

۱-  تعدد ميزبان ها (پرندگان ودام هاي اهلي و وحشي)

۲- وفور ناقلين (بندپايان...)

۳-تعدد راه هاي انتقال (آب، خاك، موجودات زنده، غذا و...)

۴- هزينه بالاي ريشه كني

۵- بروز بيماري هاي جديد(بازپديد و نوپديد)

 

بیماری های قابل انتقال بین انسان و حیوان با مرگ و میر قابل توجه :

بیماری

میزان مرگ

FR     (% )  

(بدون درمان *)

 

vCJD

هاری

سیاه زخم ریوی

cchf

هرپس میمونی *

ابولا

انسفالیت اسبی شرقی

سندروم ریوی هانتاویروس

تب زرد

تب لاسا

طاعون*         

تب کوه های راکی *

سیاه زخم جلدی *

تولارمی         

لیشمانیوز احشایی *

تب راجعه شپشی *

 

۱۰۰

۱۰۰

۱۰۰

۱۰۰- ۲۵

۷۵-۵۰

۷۰

۷۰-۵۰

۶۰

۵۰ – ۲۰

۲۵- ۱۵

۸۰ – ۵۰

۶۰ – ۲۰

۲۰

۱۵ – ۱۰

۱۰۰-۲۵

۴۰ – ۵

 

 

فاكتورهاي پيچيده‌اي در نوپديدي بيماريهاي مشترك تاثير گذار شده‌اند كه براي هيچكدام از آنها نمي‌توان يك نسخه ساده مبارزه درنظر گرفت و همگي با يكديگر در ارتباط هستند.فاكتورهايي همچون :

۱-      تغييرات آب و هوايي و تاثير آن برروي ناقلين مشترك بيماريها بين انسان و دام

۲-      جابجايي وسيع دام و پرندگان زنده و حتي حيوانات وحشي

۳-      تجارت مواد غذايي تهيه شده از دام و پرندگان

۴-      تجارت محصولات دامي كه استفاده غذايي ندارند.

۵-      اقدامات بيوتروريستي عامدانه

۶-      عوامل اجتماعي و سياسي متعدد و پيچيده تاثيرگذار پديده جهاني شدن

 

- دانشمندان معتقدند خطرات ناشي از بيماري‌هاي انسان و دام روز به روز به هم نزديك مي‌شوند.

- ديواري كه ديروز ميان اين دو وجود داشت روز به روز بيشتر فرو مي‌ريزد.

- اخيرا سازمان بهداشت جهاني دام (OIE)پرسش نامه اي را در ميان ۹۲ كشور عضو خود منتشر كرده كه در آن سؤال شده بزرگترين خطر موجود براي بيماري‌هاي حيواني كدام است؟ هر ۹۲ كشور پاسخ داده‌اند : بيماريهاي مشترك و اعلام كرده‌اند اين خطر روز به روز بيشتر مي‌شود.

 

استفاده بيوتروريستي از بيماريهاي زئونوز:

 بيماريهاي جديدي كه ناشي از دست اندازي بي محاباي بشر به مناطق بكر جهان است:

-بيماري EBOLA

-بيماري لايم

-بيماري جنون گاوي :تنها چيزي كه مي دانيم اين است كه اين بيماري ناشي از دست كاري‌هاي خطرناكي است كه در روشهاي دام پروري و كشاورزي صورت گرفته و آينده معلوم خواهد كرد كه چه هدفهايي با صادرات دام زنده دنبال مي‌شد.

 

بيماريهاي مشترك مجددا به شهرها باز مي‌گردنداز طریق:

-ازدحام جمعيت

-حاشيه نشينهايي كه بعضا با دام‌ها و پرندگان خود آمده‌اند

-استفاده تفريحي از حيوانات و پرندگان و...............

 

عوامل تشدید کننده خطربيماري هاي زئونوز:

- جابجایی جمعیت های انسانی

- جابجایی جمعیت های حیوانی

- تغییرات آب و هوایی

- محصولات تهیه شده از حیوانات

- تغییرات محیطی

- نظام پیچیده تجارت بین المللی مواد غذایی

- حیوانات وحشی

- استفاده از سموم و آنتی بیوتیک ها

 

بيماري هاي زئونوز و سلامت فردی:

۱- بیماریهای زئونوتیک همواره یک خطر سلامتی مهم برای کسانی که با حیوانات زندگی و یا کار می کنند، محسوب می شود.

۲- بسیاری از مردم نمی دانند زندگی و تماس با هر

 حیوان ممکن است چه خطراتی برای سلامت آنها

داشته باشد و چگونه باید از خود در برابر این خطرات

محافظت کنند.

۳- بسیاری از روستائیان و بخصوص بچه ها نمی دانند تماس با ادرار و یا مدفوع حیوانات ممکن است باعث انتقال بیماریهای مهمی به آنها شود.

۴- بسیاری از کسانی که با حیوانات و پرندگان زندگی میکنند هنوز به شیوه های سنتی با حیوانات برخورد کرده و نمی دانند حیوانات آنها که به ظاهرسالم بنظر میرسند، میتوانند بیماریهای مهمی را به آنها منتقل کنند.
۵- بسیاری از کسانی که با حیوانات و پرندگان زندگی می کنند ، نمیدانند تماس حیوان اهلی آنها با حیوانهای وحشی و پرندگان مهاجر تا چه اندازه می تواند خطر آفرین باشد.

 

لذابه نظر می رسدباید عرصه هاي نوينی در مشاركت بين نظام سلامت انسان و نظام سلامت حيوان  باز شود.