معرفی واحد میانسالان

مقدمه

mailچشم انداز

mailبیانیه و رسالت

mailاهداف برنامه عملیاتی 

mailاعضای واحد

mailبرنامه ها 

 

  مقدمه :

امروزه، بیش از نیمی از جمعیت کشورهای در حال توسعه را ميانسالان تشکیل می دهند. اکثریت جمعیت ميانسالان یعنی حدود یک و نیم میلیارد نفر در کشورهای آسیايي و پاسیفیک زندگی می کنند. جمعیت ميانسالان بطور روز افزونی در حال افزایش است؛ بویژه در کشور های در حال توسعه رشد آن سریعتر از رشد کل جمعیت در همه سنین اتفاق می افتد و برعکس جمعیت کودکان که رشد آن رو به کاهش دارد؛ سرعت رشد جمعیت بزرگسال  تا چند دهه آینده  نیز ادامه خواهد داشت. قاعده پهن هرم سنی جمعیت در کشورهای جوان در سال های آینده به گروه های سنی بالاتر تعلق خواهد گرفت. کشور ما نیز از این قاعده مستثنی نبوده و ظرف سال های آینده شکم هرم جمعیت به میانه هرم نزدیک خواهد شد. این گروه کثیر و مولد جامعه که تاکنون به دلیل تمرکز بر گروه های پرخطر دیگر مانند کودکان از بسیاری خدمات محروم مانده اند، تیازمند حمایت جدی برای ارتقای همه جانبه  کیفیت زندگی  هستند. هر گونه سیاستگذاری و فراهم آوردن شرایطی که وضعیت میانسالان را بهبود ببخشد نه تنها برای افرادی که عضوی از این مرحله انتقال سنی هستند مفید است، بلکه پتانسیل این نسل برای دولت‌ها نیز فرصتی برای پیشرفت است،  فرصتی که سال‌ها طول خواهد کشید تا دوباره به‌دست بیاید. میانسالی دوره طلایی عمر جمعیت است. اگر تمهیدات و تدابیر مناسب و لازم برای استفاده از نیروی فعال و آماده به کار مرحله جوانی و میانسالی اندیشیده شود، این مرحله از‌ گذارسنی می‌تواند نقش مهمی در توسعه اقتصادی کشورها ایفا کند.

 بیشتر افراد در دوران میانسالی از نظر موقعیت شغلی، تحصیلی و اجتماعی به نوعی ثبات دست یافته اند و برای خود و اجتماع سودمند واقع می شوند. درصد بالایی از نیروی کار در جوامع را افراد میانسال تشکیل می دهند و می توان گفت نبض تپنده هر اجتماع انسانی، میانسالان هستند. ميانسالان يا به عبارت ديگر والدين محور سلامت خانواده بوده و مرگ و مير، ناتواني و رفتارهاي آنها، همه ابعاد سلامت خانواده را تحت تاثير قرار مي دهد: خطرات تهدید کننده سلامتی ميانسالان بر سلامت سایر گروه ها ی سنی در خانواده  نیز موثر است (انتقال مادر به جنین، اثر سوء تغذیه و دیابت و فشارخون مادر بر جنین، اثر استعمال دخانیات بر سلامت سایر افراد خانواده و  ...) علاوه بر تاثير ناشي از سير طبيعي بيماريها در مجموعه خانواده به اين نكته نيز بايد توجه داشت كه با توجه به يادگيري رفتار در خانواده و نقش والدين در شبكه يادگيري اجتماعي، آثار اين رفتارها بر جنبه هاي مختلف سلامت و بيماري وتاثير آن در فرهنگ رفتاري همه اعضاي خانواده بر هيچ كس پوشيده نيست. همچنین بررسی ها نشان داده است که نرخ مرگ و میر کودکان پدر از دست داده و مادر از دست داده افزایش قابل توجهی داشته است. افزایش موارد کار و افت تحصیلي در فرزنداني كه يكي يا هر دو والد خود را از دست داده اند نیز از ديگر آثار نامطلوب است. مرگ مادر نه فقط به دلایل مرتبط با حاملگی و زایمان بلکه به دلایل دیگر نیز به همان اندازه برای خانواده فاجعه آمیز است و مرگ و ناتوانی پدر که تاکنون کمتر به آن اهمیت داده شده است، برای خانواده در تمامی ابعاد دردناک و جبران ناپذیر است.

از سوي ديگر، این گروه سنی دارای نقش مولد هم از لحاظ اقتصادی و هم از نظر بیولوژیک می باشند و سایر گروه های سنی در خانواده و جامعه به آنان وابسته اند. این وابستگی در کشورهای در حال توسعه بیشتر از کشور های پیشرفته بوده و نقش آن مهمتر است. بیماری در گروه ميانسالان بیشترین روزهای از دست رفته کاری را ایجاد و بیشترین فشار اقتصادی را به جامعه وارد می کند. بیماریها در این گروه سنی هم بر میزان در آمد زایی و هم بر نوع هزینه ها تأثیر دارد. مضیقه مالی برای سایر افراد خانواده از نظر بهداشت و درمان  از جمله آثار اقتصادی مرتبط با بیماری های این گروه از جمعیت  و آثار سوء آن بر سلامت ديگر گروه هاي سني می باشد. سالمندی سالم و فعال در گرو بزرگسالی سالم و تأثیر بیماریهای دوره بزرگسالی بر سلامت دوره سالمندی انكار ناپذيراست.

چهره سلامت و بیماری در این گروه سنی متفاوت با گروه های سنی دیگر از جمله کودکان است و مداخله برای کاهش بار بیماریها در آنان به سادگی کنترل بیماریهای واگیردار که با اقدامات استاندارد فعال و ساده مانندEPI  انجام می شود، مقدور نیست. کنترل  بیماریهای این گروه سنی به شدت به مسائل فرهنگی، اجتماعی و شیوه زندگی بستگی دارد و برنامه های بین بخشی متعددی را  می طلبد.

 

 

چشم انداز:

دستيابي به جامعه اي سالم و مولد به گونه اي كه هر فرد ۳۰ تا ۵۹ ساله اي بتواند متناسب با وضعيت سلامتي خود، اصول شيوه زندگي سالم را فراگرفته و به كار بندد و در هر زمان و مكان به خدمات غربالگري و پاراكلينيك تشخيصي به منظور تشخيص زودرس بيماري و پيشگيري از مرگ و ناتواني دسترسي داشته باشد و با بهره گيري از خدمات سلامت مطلوب و دسترسي عادلانه، كيفيت زندگي مناسبي را تجربه نمايد و با خاطراتي خوش اين دوران را سپري نموده و به دوران سالمندي پا گذارد.

 

بيانيه و رسالت:

واحد سلامت ميانسالان متولي تامین ، حفظ و ارتقاي سطح سلامت ميانسالان (کلیه آحاد زنان و مردان ۵۹-۳۰ ساله) ، صرف نظر از جنسیت، ملیت، مذهب، قومیت، محل سکونت و محل دریافت خدمت در کشور و تلاش در جهت الگو قرار گرفتن برای سایر کشورهای منطقه از طريق كاهش مرگ و ناتواني ناشي از بيماري هاي اولويت دار دوره ميانسالي در راستاي تعهدات ملي و بين المللي مي باشد. اهداف اصلی این برنامه کاهش مورتالیتی و موربیدیتی گروه هدف بوده و این اهداف را از طریق خدمات و مراقبت های جامع سلامت مشتمل بر بهبود شیوه زندگی، ارتقای سلامت باروری و سلامت عمومی از طریق کنترل عوامل خطر، پیشگیری و تشخیص زود هنگام بیماریها  فراهم نموده و توانمندی گروه سنی هدف را برای خود مراقبتی با تکیه بر خود کار آمدی در راستای ارتقای ابعاد مختلف سلامت و افزایش کیفیت زندگی  آنان دنبال می کند . عمده ترين بيماري هاي هدف اين برنامه بيماري هاي قلبي عروقي، بيماري هاي سرطاني، بيماري هاي عضلاني اسكلتي، بيماري هاي غدد متابوليك و تغذيه اي، بيماري هاي گوارشي، بيماري هاي ادراري تناسلي و اختلالات رواني مي باشد و فعاليت هاي اجرايي اين برنامه بر دو محور فعاليت هاي آموزشي و فعاليت هاي غربالگري استوار است. گروه هدف اين برنامه زنان و مردان ۳۰ تا ۵۹ ساله مي باشند كه بالغ بر ۵۶ درصد كل جمعيت كشور را شامل مي شوند و به عنوان سرمايه هاي اقتصادي و اجتماعي نقش مولد در جامعه ايفا مي نمايند و مسئوليت و بار وابستگي گروه هاي غيرفعال اقتصادي جامعه (كودكان زير ۱۵ سال و سالمندان بالاي ۶۴ سال) را بر عهده دارند و لذا سلامت اين نسل به عنوان نسل مولد و پويا، تضمين كننده سلامت جامعه مي باشد.

طرح تحول، اتفاق مهمی در حوزه بهداشت برای پاسخگویی به نیازهای نوین سلامت  بویژه در گروه سنی میانسال می باشد که با حمایت از اجرای برنامه های نوین سلامت در چارچوب اولویتهای اصلی،  بسیج همه نیروها و نیز رویکرد پیشگیرانه قوی نسبت به بیماری غیرواگیر به عنوان مسئله اصلی ، مهم و فوری در کنترل علل مرگ ومیر زودهنگام نقش اصلی خود را ایفا می نماید. همچنین در این طرح، با استفاده از افزایش ظرفیت سیستم برای ارائه خدمات نوین سلامت (ارتقای فضای فیزیکی و تامین نیروی انسانی تازه نفس و با انگیزه، تامین منابع مالی مناسب برای اجرای برنامه ها) و رویکرد ساده سازی و تجمیع و ادغام یافتگی خدمات در قالب گروههای سنی برای استفاده بهینه از امکانات فراهم شده و حذف موازی کاری و ایجاد  فرهنگ کار تیمی و نیز فراهم شدن خدمات تکمیلی کارشناس تغذیه  و روان در سطح اول، امکان پذیر خواهد شد

 

اهداف برنامه عملیاتی :

اهداف کلی :

  •  افزایش امید به زندگی
  •  دسترسی عادلانه و همگانی به خدمات سلامت با کیفیت

 

اهداف کمی :

  • کاهش میزان مرگ ۳۰ تا ۷۰ سال به مقدار ۲ % در سال ۹۷
  • افزایش پوشش خدمات ادغام یافته سلامت میانسالان به میزان ۲۵ % جمعیت تحت پوشش در سال ۹۷ نسبت به پوشش سال ۹۶  

 

راهبردهای دستیابی به اهداف کلی :

  • ارائه خدمات جامع سلامت محور( پیبشگیرانه، تشخیص زودرس)
  • کنترل عوامل خطر قابل مداخله در سطح فرد
  • آموزش و مشاوره برای توانمند سازی در راستای بهبود رفتار و ارتقای شیوه زندگی و تقویت خود مراقبتی
  • ارتقای شیوه زندگی برای پیشگیری از بیماری های کشنده و ناتوان کننده
  • مداخله در پیشگیری از بروز مرگ های های زودرس از طریق تعیین فرایندهای بررسی مرگ زودهنگام میانسالان در جهت حساس سازی و ارتقای فرایندهای پیشگیری از مرگ-
  • انجام بازاریابی اجتماعی از طریق ارائه خدمات ادغام یافته سلامت میانسالان برای شاغلین صنوف و سازمان ها و کارکنان مدارس مروج سلامت

 

 

معرفی اعضای واحد

  • مریم ارزانی: کارشناس مسئول واحد سلامت میانسالان
  • فردوس طالبیان: کارشناس برنامه سلامت میانسالان
  • نرگس معنوی نژاد: کارشناس برنامه سلامت میانسالان

 

برنامه ها 

  • تدوین و اجرای مداخلات مبتنی بر جامعه و توانمندسازی عمومی جامعه برای کاهش مورتالیتی و موربیدیتی میانسالان
  • ترویج شیوه زندگی سالم در میانسالان
  • استمرار و ارتقا خدمات ادغام یافته سلامت برای زنان میانسال در دوره ی باروری و یائسگی و مردان میانسال در نظام خدمات بهداشتی اولیه